مصطفى النوراني الاردبيلي

444

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

* سنگ‌خواره عربى : تدرج ، قطا فارسى : تدرو هندى : لاونكا ، لاوكا اردو : لوا آن پرنده مانند طيهوج است ، پرهاى آن نقشه‌دار است . « 1 » صاحب تحفه ، قطاة را به فارسى سنگ اشكنك و به تركى با قريقره نوشته است . آن مقوى جگر ، مرطوب و معده و مفتح سدد و رافع استسقا و باد غليظ و فالج و سردى روده‌ها و اعصاب و محرك باه و ديرهضم است . مصلح آن سركه و روغن است ، سنگدان قطاة مولد سنگ كليه است . براى تناول بايستى دو روز از ذبح آن گذشته باشد . « 2 » قطا ، سنگ خوارك : كمى گرم و بسيار خشك است ، سودا پديد آورد ، شكم را روان سازد . « 3 » * حجر اليهود حجر اليهود را به عربى حجر الزيتون و به سريانى كيفا يهود و به فارسى سنگ جهودان و به سانسكريت استورن به معنى بيرون آورنده مرض مىگويند . [ تعريف ] سنگى معروف است به شكل بلوط و زيتونى رنگ مايل به سفيد مىباشد . نيز مانند گردوى كوچك كمى دراز با خطوط متوازى و متقاطع در طول است كه در آب سريع ساييده مىشود و طعمى ندارد . اين سنگ از فلسطين ، لبنان و سوريه به دست مىآيد كه داراى دو نوع نر و ماده مىباشد . مشخصات فوق مربوط به نوع نر مىباشد و نوع ماده آن بدون خط مايل به سرخى و تيرگى و بعضى پهن و غير مستدير است .

--> ( 1 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 239 . ( 2 ) - تحفه حكيم مؤمن ، ص 208 . ( 3 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 300